ශ්‍රී ලංකාවේ පුරාණ ශිව දේවාලಗಳು

23 අාවණි 2026 හැඳින්වීම ශ්‍රී ලංකා දූපතේ උතුරු, නැගෙනහිර, බටහිර, දකුණු ප්‍රදේශවල පැතිර පිහිටි පුරාණ ශිව දේවාල පහක් “පංච ඊශ්වරම්” ලෙස හැඳින්වේ. ශතවර්ෂ ගණනාවක් පුරා ශෛව භක්තිකයින්ගේ පූජනීය යාත්‍රා ස්ථාන ලෙස පවතින මෙම දේවාල, දෙමළ සංස්කෘතික උරුමයේ අතිමහත් වැදගත් සංකේතයන් ලෙසද සලකනු ලබයි. මෙම ලිපිය, මෙම පූජනීය ස්ථාන පහේ ඉතිහාසය හා ඒවායේ පුරාණ විශේෂත්වය විස්තරාත්මකව විමර්ශනය කරයි. පංච ඊශ්වරම් යනු කුමක්ද? “ඊශ්වරම්” යනු ශිවපෙරමාණන්ගේ නාමයකි. ශ්‍රී ලංකාවේ දිශා හතර පුරා එකතුවී පිහිටි ශිව දේවාල පහක් පංච ඊශ්වරම් ලෙස හැඳින්වේ: 1. නගුලේශ්වරම් (කීරිමලේ, යාපනය - උතුරු) 2. කෝණේශ්වරම් (තිරුකෝණමලේ - නැගෙනහිර) 3. කේතීශ්වරම් (මාතෝට්ටම්, මන්නාරම - බටහිර) 4. මුණ්නීශ්වරම් (සිලාපම් - බටහිර) 5. තොණ්ඩීශ්වරම් / දේනාවරේ (මාතර - දකුණු) මෙම දේවාල පහම ශ්‍රී ලංකාවේ මුහුදුබඩ ප්‍රදේශවල පිහිටීම විශේෂයෙන් සඳහන් කළ යුතුය. සම්ප්‍රදායික විශ්වාස අනුව, මේවා රාමායණ යුගයේදීම ස්ථාපිත කළ බව කියැවුවද, පුරාවිද්‍යාත්මක හා ශිලා ලේඛන සාක්ෂි අනුව ඒවායේ ඉතිහාස කාලය ශතවර්ෂ ගණනාවකට පෙර දක්වා සීමා කර ඇත. නගුලේශ්වරම්: පිතෘ දෝෂ නිවරණ ස්ථානය යාපනය දිස්ත්‍රික්කයේ කීරිමලේ පිහිටි නගුලේශ්වරම්, පංච ඊශ්වරම් අතරින් අතිපුරාණතම දේවාලයක් ලෙස සලකනු ලබයි. දේවාලයට අසන්නයේ පිහිටි “කීරිමලේ පූජනීය ජල උල්පත” වෛද්‍යමය විශේෂත්වයක් ඇති බවට විශ්වාස කෙරේ. චෝළ යුගයෙන්ම ඉතිහාස සාක්ෂි දරන මෙම දේවාලය, පිතෘ දෝෂ නශනය සඳහා වූ පූජනීය ස්ථානයක් ලෙස භක්තිකයින් විසින් ගෞරවයට පාත්‍ර කරයි. කෝණේශ්වරම්: “දහසක් කණු දේවාලය” තිරුකෝණමලේ උස් පර්වතයක් මත පිහිටි කෝණේශ්වරම්, “දක්ෂිණ කයිලාසය” ලෙසත් “දහසක් කණු දේවාලය” ලෙසත් හඳුන්වනු ලබයි. සම්ප්‍රදාය අනුව මෙම දේවාලය රාවණන සමඟ සමීප සබඳතාවක් ඇති බව කියැවේ. මුහුදුබඩ පර්වතයක් මත ධාර්මික ගෞරවයෙන් උත්කෘෂ්ටව සිටින දේවාලයේ ස්වභාවික පිහිටීම, කුරිංචි (කන්ද), මුල්ලෛ (වනාන්තරය), නෙයිතල් (මුහුද) යන භූමි වර්ග තුන එකට හමුවන අනන්‍ය භූගෝලීය රටාවක්ද දරයි. කේතීශ්වරම්: තමිල්නාඩු–ශ්‍රී ලංකා වෙළඳ සබඳතා සඳහා සාක්ෂියක් මන්නාරම දිස්ත්‍රික්කයේ මාතෝට්ටම් නම් පුරාණ වරාය නගරයේ පිහිටි කේතීශ්වරම්, පුරාණ කාලයේ තමිල්නාඩුව හා ශ්‍රී ලංකාව අතර පැවති වෙළඳ හා සංස්කෘතික සබඳතාවයට වැදගත් සාක්ෂියක් ලෙස පැවතුනි. මාතෝට්ටම් එක කාලයක ජාත්‍යන්තර මුහුදු මාර්ග වෙළඳාමේ ප්‍රධාන මධ්‍යස්ථානයක් වූ බැවින්, මෙම දේවාලයටද මහත් ප්‍රසිද්ධිය සහ ධන සම්පත්තිය පැවති බව සඳහන් වේ. මුණ්නීශ්වරම්: බටහිර මුහුදුබඩයේ පූජනීය ස්ථානය සිලාපම් නගරයට ආසන්නයේ පිහිටි මුණ්නීශ්වරම්, ශ්‍රී ලංකාවේ බටහිර මුහුදුබඩයේ ප්‍රධාන ශෛව පූජනීය ස්ථානයක් ලෙස පවතී. රාම ශ්‍රී ලංකාවට හමුදාවක් රැගෙන ගිය මාර්ගයේදී මෙම ස්ථානයේදී ශිව දෙවියන් වහන්සේට පූජා කළ බව සම්ප්‍රදායික කථා පවසයි. අදටත් මෙම දේවාලය, සිංහල සහ දෙමළ භක්තිකයින් දෙපාර්ශ්වම පූජා කරන පොදු පූජනීය ස්ථානයක් ලෙස පවතින බවද විශේෂයෙන් සඳහන් කළ යුතුය. තොණ්ඩීශ්වරම්: ඉතිහාසයේ මැකී ගිය ස්ථානය දකුණේ මාතර ප්‍රදේශයේ පිහිටි තොණ්ඩීශ්වරම් (දේනාවරේ), පංච ඊශ්වරම් අතරින් අද වනවිට ඉතාමත් අල්ප ප්‍රමාණයකින් පමණක් ඉතිරිව ඇති ස්ථානයයි. කාලය ගතවීමත් සමඟ මෙම දේවාලය තම මුල් ව්‍යුහය හා හඳුනාගැනීමේ ලක්ෂණ බොහෝ දුරට අහිමිව ඇති බව ඉතිහාස සටහන් පෙන්වයි. ආණික්‍ය (කොලනි) යුගයේ බලපෑම 16 වැනි ශතවර්ෂයේදී පෘතුගීසීන් ශ්‍රී ලංකාවේ කරාබදු ප්‍රදේශ අල්ලාගත් විට, පංච ඊශ්වරම් අතරින් බොහෝ දේවාල දැඩි හානිවලට ලක්විය. විශේෂයෙන්ම කෝණේශ්වරම් දේවාලය පෘතුගීසි හමුදාව විසින් බිඳදමා, එහි ස්ථානයේ කොටුවක් ඉදිකළ බව ඉතිහාස ලේඛන සටහන් කරයි. මෙය දකුණු ආසියානු සංස්කෘතික ඉතිහාසයේ කොලනි යුගයේ සිදුවූ බොහෝ ආගමික හා සංස්කෘතික ගොඩනැගිලි විනාශයන් අතරින් එකක් ලෙස සටහන් වී ඇත. ප්‍රතිසංස්කරණය සහ වර්තමාන තත්ත්වය කොලනි යුගයෙන් පසු, දේශීය සමාජ හා ශෛව ආගමික සංවිධාන එක්ව මෙම පූජනීය ස්ථාන ක්‍රමානුකූලව ප්‍රතිසංස්කරණය කරගෙන ඇත. අද, නගුලේශ්වරම් සහ කෝණේශ්වරම් දේවාල ප්‍රතිසංස්කරණය වූ ආකාරයෙන් ක්‍රියාත්මක වී වාර්ෂිකව දහස් ගණනාවක් වූ භක්තිකයින් ආකර්ෂණය කරගෙන ඇත. මුණ්නීශ්වරම් දේවාලයද අඛණ්ඩව ක්‍රියාත්මක වේ. සංස්කෘතික වැදගත්කම පංච ඊශ්වරම් යනු සරලව ආගමික වන්දනා ස්ථාන පමණක් නොවෙයි; ඒවා දෙමළ සංස්කෘතික හා වාස්තු විද්‍යා උරුමයේ ජීවමාන සාක්ෂි ලෙසද පවතී. දූපතේ දිශා හතර පුරා පැතිර සිටින පරිදි ඇති ඒවායේ භූගෝලීය පිහිටීම, පුරාණ දෙමළ සංස්කෘතික ව්‍යාප්තියත් එහි ගැඹුරු මුල්ද පැහැදිලි කරයි. නිගමනය පංච ඊශ්වරම්, ශ්‍රී ලංකාවේ දිගු හා සංකීර්ණ ඉතිහාසයේ වැදගත් අධ්‍යායයක් පිළිබිඹු කරයි. කොලනි විනාශයන් සහ කාලයේ අභියෝගයන් පවා ජයගෙන, අදටත් පවතින මෙම පූජනීය ස්ථාන, දෙමළ ශෛව සම්ප්‍රදායේ අඛණ්ඩතාවය හා නැවත ජීවීකරණය විස්තර කරයි. මෙම ස්ථාන ආරක්ෂා කරමින්, ලේඛනගත කරමින්, ඉදිරි පරපුරට පවරා දීම දෙමළ සංස්කෘතික උරුමය ගෞරව කරන සෑම කෙනෙකුගේම වගකීමකි. ප්‍රකාශනය: Arivuppasi Media