සූර්ය පද්ධතියේ ආශ්චර්යයන්

30 අවාණි 2026 හැඳින්වීම අප ජීවත්වන පෘථිවියත්, එය වටා පවතින සූර්ය පද්ධතියත් විද්‍යාමය ආශ්චර්යයන්ගෙන් යුතු දුර්ලභ භණ්ඩාගාරයකි. අපට දෛනිකව පුරුදු සූර්යයා, චන්ද්‍රයා, ග්‍රහයන් ආදිය පිටුපස, අපව විස්මයට පත් කරන අනන්ත ගණනක් විද්‍යාත්මක සත්‍යයන් සැඟවී ඇත. මෙම ලිපිය සූර්ය පද්ධතියේ ඉතාමත් ආශ්චර්යජනක, අඩුවෙන් ප්‍රසිද්ධ වූ අංග ඔබට හඳුන්වා දෙයි. වජ්‍ර වර්ෂාව ඇසට ළඟා නොවන දුරක පිහිටි නෙප්චූන් සහ යුරේනස් ග්‍රහවල විද්‍යාඥයන් “වජ්‍ර වර්ෂාව” වැටිය හැකි බව සලකා බලති. මෙම ග්‍රහවල ඝන වායුගෝලයේ ඇති මීතේන් වායුව අතිමහත් පීඩනය හා උෂ්ණත්වය හේතුවෙන් කාබන් අණු ලෙස බිඳී, ඒවා වජ්‍ර ස්ඵටික ලෙස සෑදී ග්‍රහයන්ගේ ගැඹුර දෙසට “වැසි” ලෙස වැටෙන බව අධ්‍යයන සඳහන් කරයි. මෙය තවමත් සෘජුව තහවුරු කර නොමැති සංකල්පයක් වුවද, ප්‍රයෝගාගාර පරීක්ෂණ මෙයට බලවත් සාක්ෂි සපයයි. තලකුරුල්ලෙන් භ്രമණය වන ග්‍රහ අපගේ සූර්ය පද්ධතියේ බොහෝ ග්‍රහ එකම දිශාවක භ്രമණය කරති. නමුත් ශුක්‍ර (Venus) එයට විශේෂ ව්‍යතිරේකයකි—එය අනෙක් ග්‍රහයන්ට ප්‍රතිවිරුද්ධ දිශාවක තම අක්ෂය වටා භ്രമණය කරයි. තවද ආශ්චර්යමත් කරුණ වන්නේ, ශුක්‍රයේ එක් දිනයක් (තම අක්ෂය වටා එක් වරක් භ്രമණය කිරීමට ගතවන කාලය) එහි එක් වර්ෂයට (සූර්යයා වටා එක් වරක් ගමන් කිරීමට ගතවන කාලය) වඩා දිගු වීමයි! එනම්, ශුක්‍රයේ එක් දිනය පෘථිවියේ දින 243කට සමාන වන අතර, එහි වර්ෂය පෘථිවි දින 225ක් පමණයි. සූර්යයාගේ අතිවිශාල ප්‍රමාණය සූර්යයා, අපගේ සූර්ය පද්ධතියේ මුළු ද්‍රව්‍යරාශියේ 99.86%ක් තම තුළින්ම අඩංගු කරගෙන ඇත. ඉතිරි 0.14% පමණක් සියලුම ග්‍රහ, චන්ද්‍ර, කුඩා ග්‍රහක, පූච්ඡ තාරකා (comets) යනාදී එකතුවයි! සූර්යයාගේ විශාලත්වය හඳුන්වා දීමට සරල උදාහරණයක්: සූර්යයා තුළ සประมาณ වශයෙන් පෘථිවි ලක්ෂ 13ක් පමණ ඇතුළත් කළ හැක. බ්‍රහස්පතිගේ විශාල කුණාටුව බ්‍රහස්පති ග්‍රහයේ මතුපිට දක්නට ලැබෙන “මහා රතු ලපය” (Great Red Spot) යනු සියවස් තුනකට වැඩි කාලයක් අඛණ්ඩව භ്രമණය වන විශාල කුණාටුවකි. එහි ප්‍රමාණය පෘථිවියටත් වඩා විශාල බව විශේෂයෙන් සඳහන් කළ යුතුය! මෙම කුණාටුවේ සුළං වේගය පැයකට කිලෝමීටර් 400කට වඩා වැඩි විය හැකි බව විද්‍යාඥයන් අනුමාන කරති. ශනිගේ වළලු වල රහස ශනි ග්‍රහයේ ලස්සන වළලු සම්පූර්ණයෙන්ම හිම කැටි කැබලි, ගල් කණිකා, දූවිලි ආදියෙන් සමන්විතය. ඒවායේ ඝනකම කිසිම තැන්වලදී මීටර් 10ක් පමණක් වුවද, ඒවායේ විශ්කම්භය කිලෝමීටර් 2.8 ලක්ෂකටත් වඩා ව්‍යාප්ත වී ඇත. මෙම වළලු කෙසේ සෑදුණාද යන්න අද දක්වාම විද්‍යාඥයන් අතර නිරන්තර පර්යේෂණයට ලක්වන කරුණකි—කඩී ගිය චන්ද්‍රයක අවශේෂද, නැත්නම් ආරම්භක සූර්ය පද්ධති ගොඩනැගීමේ ඉතිරි ද්‍රව්‍යද යන්න තවමත් සම්පූර්ණයෙන් තහවුරු කර නොමැත. අඟහරුගේ මහා ගින්නු කන්ද සූර්ය පද්ධතියේම විශාලතම ගින්නු කන්ද ලෙස හැඳින්වෙන්නේ අඟහරු ග්‍රහයේ පිහිටි ඔලිම්පස් මෝන්ස් (Olympus Mons) ය. එහි උස කිලෝමීටර් 21කි—එවරෙස්ට් ශිඛරයට වඩා තෙගුණයක් උසයි! පෘථිවියට වඩා අඩු ගුරුත්වාකර්ෂණ බලයක් ඇති අඟහරු මත ගින්නු ද්‍රව්‍ය දිගු කාලයක් එකම ස්ථානයක එකතු වීමෙන් මෙතරම් විශාල උසකට පත්වීමට හැකි වූ බව විද්‍යාඥයන් පැහැදිලි කරති. බුධ ග්‍රහයේ දැඩි උෂ්ණත්ව වෙනස්වීම් සූර්යයාට ඉතාමත් ආසන්නයේ ඇති බුධ (Mercury) ග්‍රහයට වායුගෝලයක් නොමැති නිසා එය දැඩි උෂ්ණත්ව වෙනස්වීම් අත්විඳියි. දිවා කාලයේදී සෙල්සියස් අංශක 430 දක්වා උණුසුම් වන එහි මතුපිට, රාත්‍රියේදී සෙල්සියස් අංශක මයිනස් 180 දක්වා සීතල වෙයි. මෙතරම් දැඩි උෂ්ණත්ව පරතරයක් සූර්ය පද්ධතිය තුළ ඉතා දුර්ලභය. චන්ද්‍රයන්ගේ ආශ්චර්යමත් ලෝක ග්‍රහයන් පමණක් නොව, ඔවුන්ගේ චන්ද්‍රයන් තුළද බොහෝ ආශ්චර්ය අන්තර්ගතය. බ්‍රහස්පතිගේ චන්ද්‍රය වන අයෝ (Io) සූර්ය පද්ධතිය තුළ ඉතාමත් වැඩි ගින්නු ක්‍රියාකාරිත්වය ඇති ආකාශ වස්තුවකි. ශනිගේ චන්ද්‍රය වන එන්සෙලඩස් (Enceladus) තම හිමැටි මතුපිටට යටින් මහ මුහුදක් සඟවා තිබිය හැකි බව විශ්වාස කෙරේ. මෙය පෘථිවියෙන් පිටත ජීවීන් පැවතිය හැකිද යන්න පිළිබඳ හැකියාව අධ්‍යයනය කිරීමට විද්‍යාඥයන්ගේ උනන්දුව වැඩි කරයි. නිගමනය සූර්ය පද්ධතිය අපගේ පෘථිවියෙන් බැලූ විට සරල ලෙස පෙනුනද, එහි සෑම ග්‍රහයක් සහ චන්ද්‍රයක්ම විද්‍යාවේ දුර්ලභ ආශ්චර්යයන් තම තුළින් ගෙන ඇත. වජ්‍ර වර්ෂාව වැටෙන නෙප්චූන් සිට තලකුරුල්ලෙන් භ്രമණය වන ශුක්‍රය දක්වා, සෑම සොයාගැනීමක්ම විශ්වයේ අසීමිත විස්මයත් අලංකාරයත් අපට මතක් කරවයි. අඛණ්ඩ අභ්‍යවකාශ පර්යේෂණ මඟින් සූර්ය පද්ධතිය තවත් බොහෝ රහස් අපට හෙළි කරනු ඇති බවට සැකයක් නැත. Arivuppasi Media