විශ්වයේ අභිරහස හෙළිවේ: JWST විසින් සොයාගත් නව ප්‍රභේදයේ “කළු-කුහර තරුව”

17 අවාණි 2026 හැඳින්වීම බ්‍රහ්මාණ්ඩයේ ආරම්භක යුගය ගවේෂණය කරන නාසාගේ ජේම්ස් වෙබ් අභ්‍යවකාශ දුරදර්ශකය (James Webb Space Telescope - JWST) නැවතත් අතිවිශේෂ සොයාගැනීමක් ප්‍රකාශයට පත් කර ඇත. MIT නායකත්වයෙන් යුත් තාරකා විද්‍යාඥ කණ්ඩායමක්, බිග් බෑන්ග් සිදුවී වසර බිලියන කිහිපයක් ඇතුළත පැවති විශේෂ අතිප්‍රභාමත් ලක්ෂ්‍යයක් හඳුනාගෙන ඇත. “MoM-BH*-1” ලෙස නම් කරන ලද මෙම වස්තුව, තරුවක් සහ කළු කුහරයක් එකතුවූ නව වර්ගයේ අභ්‍යවකාශ වස්තුවක් විය හැකි බව සැලකේ. මෙම සොයාගැනීම ලෝකප්‍රසිද්ධ විද්‍යාත්මක සඟරාවක් වන “Nature” හි ප්‍රකාශයට පත් කර ඇත. මොනවද සොයාගත්තේ? JWST රූප විශ්ලේෂණය කරන අතරතුර, තාරකා විද්‍යාඥයන් “ලිතල් රෙඩ් ඩොට්ස්” (Little Red Dots) ලෙස හැඳින්වෙන රතු පැහැති දීප්තිමත් ලක්ෂ්‍ය අතරින් එකක් විශේෂයෙන් අවධානයට ගත්හ. සාමාන්‍යයෙන්, මෙවන් රතු පැහැය අභ්‍යවකාශ දූළි නිසා ඇතිවන බව තාරකා විද්‍යාඥයන් අනුමාන කරති. නමුත් මෙම වස්තුවේ ආලෝක ව්‍යුහය දූළි නිසා ඇතිවන ප්‍රතිඵල සමඟ ගැළපුණේ නැත. විශේෂයෙන්, “බාල්මර් බ්‍රේක්” (Balmer Break) ලෙස හැඳින්වෙන නිශ්චිත තරංග දෛර්ඝ්‍ය පරාසයක ආලෝකය හදිසියේම අඩුවන සිදුවීම, සාමාන්‍ය තරු වල දක්නට ලැබෙන ප්‍රමාණයට වඩා අතිශය ගැඹුරු විය. මෙම වස්තුව සාමාන්‍ය තරුවකට වඩා 100 බිලියන ගුණයකින් වැඩි දීප්තිමත්තාවයකින් බැබළුණි. මෙතරම් ශක්තියක් න්‍යෂ්ටික සංයෝජනය (Nuclear Fusion) මඟින් නිපදවිය නොහැකි බැවින්, පර්යේෂක කණ්ඩායමට වෙනත් හේතුවක් සෙවීමට සිදු විය. කළු-කුහර-තරුව: විස්තරය තාරකා විද්‍යාඥයන් ඔවුන්ගේ පරිගණක ආදර්ශකරණයට ක්‍රියාකාරී කළු කුහරයක් එක් කළ විට, JWST මිනුම් සමඟ ගැළපෙන ප්‍රතිඵල ලැබුණි. ඒ අනුව, මෙම වස්තුවේ මධ්‍යයේ සූර්යයාට වඩා සම්භාරයෙන් සుమාරු ලක්ෂ ගුණයකින් වැඩි පරිමාණයක කළු කුහරයක් පවතී. එම කළු කුහරය වටා, අපගේ සූර්ය පද්ධතියේ ප්‍රමාණයට සමාන ඝන හයිඩ්‍රජන් වායු “අටලුවක්” (cocoon) පවතී. මෙම හයිඩ්‍රජන් අටලුව, වස්තුව විශාල තරුවක් මෙන් පෙනෙන්නට හේතු වේ. නමුත් එහි සැබෑ ශක්ති මූලාශ්‍රය වන්නේ, කළු කුහරය වටා ඇති වායුව ඇදීගනිමින් (Accretion) නිපදවන ශක්තියයි. මෙම අනන්‍ය මිශ්‍රණය හේතුවෙන්, පර්යේෂක කණ්ඩායම මෙය “කළු-කුහර-තරුව” (Black Hole Star) ලෙස නම් කර ඇත — මෙය මෙතෙක් විද්‍යා ලෝකයේ ස්ථිර ලෙස තහවුරු නොවූ නව වර්ගයේ අභ්‍යවකාශ වස්තුවකි. “ලිතල් රෙඩ් ඩොට්ස්” අභිරහසට විසඳුමක්? පසුගිය වසර කිහිපය තුළ, JWST බ්‍රහ්මාණ්ඩයේ ආරම්භක යුගයේ “ලිතල් රෙඩ් ඩොට්ස්” ලෙස හැඳින්වෙන අභිරහසිමය වස්තු විශාල ප්‍රමාණයක් හඳුනාගෙන ඇත. ඒවා මොනවාද යන්න තාරකා විද්‍යාඥයන්ට දිගු කලක් තිස්සේ අභිරහසක්ව පැවතිණි. මෙම නව “කළු-කුහර-තරුව” සොයාගැනීම, එම අභිරහසට සම්භාව්‍ය පැහැදිලි කිරීමක් ලබාදේ — මෙම “රතු ලක්ෂ්‍ය” බොහෝ දේ, මෙයට සමාන කළු-කුහර-තරු මිශ්‍ර වස්තු විය හැකි බව තාරකා විද්‍යාඥයන් සලකා බැලේ. විද්‍යාත්මක වැදගත්කම මෙම සොයාගැනීම, බ්‍රහ්මාණ්ඩයේ ආරම්භක යුගයේ සංවර්ධනය පිළිබඳ අපගේ අවබෝධයට වැදගත් බලපෑමක් ඇති කළ හැක. අද අභ්‍යවකාශයේ පවතින “සුපිරි-සම්භාරක කළු කුහර” (Supermassive Black Holes) කෙසේ බිහිවුණාද යන්න තාරකා විද්‍යාවේ දිගු කලක් තිස්සේ පිළිතුරක් නොලැබූ විශාල ප්‍රශ්නයකි. බිග් බෑන්ග් සිදුවී වසර බිලියන කිහිපයක් ඇතුළත මෙතරම් විශාල කළු කුහර කෙසේ නිර්මාණය වී වර්ධනය වුණාද යන්නට, මෙම “කළු-කුහර-තරු” වැදගත් මැදි අදියරක් විය හැකි බව පර්යේෂකයන් සලකා බලයි. මෙම සොයාගැනීම සිදු කළ MIT මහාචාර්ය රෝහන් නායිඩු සඳහන් කරන්නේ, “මෙවන් වස්තුවක් තරුවක් මෙන් පෙනෙන නමුත් 100 බිලියන ගුණයකින් වැඩි දීප්තිමත්තාවයකින් යුක්තය” යනුවෙනි. එය න්‍යෂ්ටික සංයෝජනය මඟින් සම්භවිය නොහැකි බැවින්, එහි පසුබිමට කළු කුහරයක්ම තිබිය යුතු බව ඔහු පැහැදිලි කර ඇත. JWST හි අඛණ්ඩ දායකත්වය 2021 දී අභ්‍යවකාශයට යැවුණු ජේම්ස් වෙබ් අභ්‍යවකාශ දුරදර්ශකය, බ්‍රහ්මාණ්ඩයේ ආරම්භක යුගය ගවේෂණය කිරීමේ හැකියාවට මෙතෙක් නොතිබූ මට්ටමේ නිරවද්‍යතාවයක් ලබාදී ඇත. ඉන්ෆ්‍රා-රෙඩ් (අධෝරක්ත) දෘශ්‍ය විද්‍යාව හරහා, වසර බිලියන ගණනකට පෙර පැවති අභ්‍යවකාශ වස්තු ද ඉතා පැහැදිලිව හඳුනාගැනීමට මෙයට හැකිය. මෙම “කළු-කුහර-තරුව” සොයාගැනීම, JWST හි විද්‍යාත්මක දායකත්වයේ තවත් වැදගත් මයිල්ස්ටෝනයක් බවට පත්ව තිබේ. ඉදිරි පර්යේෂණ මෙම සොයාගැනීම තවමත් ආරම්භක අදියරේ පවතින බව පර්යේෂකයන් පවසති. මෙවැනි තවත් වස්තු හඳුනාගෙන, ඒවායේ ලක්ෂණ සසඳා අධ්‍යයනය කිරීම මඟින්, “ලිතල් රෙඩ් ඩොට්ස්” සහ ආරම්භක කළු කුහරයන්ගේ බිහිවීම පිළිබඳ සම්පූර්ණ අවබෝධයක් ලබාගැනීමට හැකිවනු ඇතැයි විශ්වාස කෙරේ. මෙම පර්යේෂණය, බ්‍රහ්මාණ්ඩයේ උපත හා වර්ධනය පිළිබඳ අපගේ විද්‍යාත්මක දැනුම තවදුරටත් පුළුල් කරනු ඇතැයි අපේක්ෂා කෙරේ. නිගමනය “කළු-කුහර-තරුව” ලෙස මෙම නව සොයාගැනීම, බ්‍රහ්මාණ්ඩය අපට කොතරම් අභිරහස්මය හා අතිවිශිෂ්ටද යන්න නැවත සිහිපත් කරවයි. තරුවක් සහ කළු කුහරයක් එකතුවූ මෙම දුර්ලභ මිශ්‍රණය, අභ්‍යවකාශ විද්‍යාවේ සීමා තවදුරටත් පුළුල් කරමින්, බ්‍රහ්මාණ්ඩයේ ආරම්භක කාලයේ රහස් තේරුම් ගැනීමට අපට නව මාර්ග විවෘත කර ඇත. මූලාශ්‍ර: MIT News; Nature Journal; ScienceDaily; Phys.org https://news.mit.edu/2026/astronomers-discover-brand-new-type-astrophysical-object-black-hole-star-0812 https://www.sciencedaily.com/releases/2026/08/260813045538.htm https://phys.org/news/2026-08-black-hole-star-astronomers-brand.html