எලෙමිච්චා ආකාරයේ ග්‍රහයක්! JWST සොයාගත් විශ්වයේ අද්භූත නව ලෝකය

20 අවාණි 2026 හැඳින්වීම විශ්වය අපට නිරන්තරයෙන්ම නව ආශ්චර්යයන් උරුම කර දෙමින් සිටියි. නාසාගේ ජේම්ස් වෙබ් අභ්‍යවකාශ දුරදර්ශකය (James Webb Space Telescope - JWST) හරහා, PSR J2322-2650b ලෙස නම් කළ අතිවිශේෂ බාහිර ග්‍රහයක් තාරකා විද්‍යාඥයන් විසින් හඳුනාගෙන ඇත. සාමාන්‍ය ග්‍රහ පද්ධතිවලින් සම්පූර්ණයෙන්ම වෙනස් ගුණාංග දරන මෙම ග්‍රහය, “ද ඇස්ට්‍රොෆිසිකල් ජර්නල් ලෙටර්ස්” (The Astrophysical Journal Letters) නම් විද්‍යාත්මක සඟරාවේ පළවූ පර්යේෂණයක විස්තරාත්මකව සඳහන් කර ඇත. පල්සාර් තාරකාවක් කියන්නේ කුමක්ද? මෙම නව ග්‍රහය සාමාන්‍ය තාරකාවක් වටා නොව, “පල්සාර්” (Pulsar) ලෙස හඳුන්වන විශේෂ නියුට්‍රෝන තාරකාවක් වටා භ්‍රමණය වෙයි. පල්සාර් යනු, විශාල තාරකාවක් තම ජීවිතයේ අවසාන අදියරේදී සුපර්නෝවා පිපිරීමකට ලක් වූ පසු, අති ඝනත්වයෙන් යුත්, නගරයක ප්‍රමාණයට සමීප කුඩා වස්තුවක් ලෙස සංකුචනය වන අවස්ථාවකි. මෙම නියුට්‍රෝන තාරකා තත්පරයකට බොහෝ වාර ගණනක් ඉතා වේගයෙන් භ්‍රමණය වෙමින්, ආලෝක කිරණ අභ්‍යවකාශයට අඛණ්ඩව නිකුත් කරයි — මෙය “පල්සාර්” යන නාමයට හේතුවයි. ලෙමන් හැඩයක් ඇයි? PSR J2322-2650b ලෙස නම් මෙම ග්‍රහය, බ්‍රහස්පති ග්‍රහයේ ප්‍රමාණයට සමාන ද්‍රව्यमානයක් ඇති නමුත්, එහි හැඩය ඉතාම අසාමාන්‍යය. පල්සාර් තාරකාවේ අතිවිශාල ගුරුත්වාකර්ෂණ බලය, මෙම ග්‍රහය වටකුරු හැඩයෙන් ඇදගෙන, ලෙමන් ගෙඩියක් මෙන් දිගැටි ඩිම්බාකාර හැඩයකට පරිවර්තනය කර ඇත. මෙම ග්‍රහය පල්සාර් සිට සැතපුම් 10 ලක්ෂයක් පමණ දුරින්ම භ්‍රමණය කරන නිසා, එයට බලපාන ගුරුත්වාකර්ෂණ බලයේ බලපෑම ඉතා වැඩිය. එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස, මෙම ග්‍රහය පැය අටක් ඇතුළත සම්පූර්ණ කක්ෂයක් අවසන් කරයි — මෙය අපගේ සූර්ය මණ්ඩලයේ කිසිදු ග්‍රහයක් නොළඟා වූ අසාමාන්‍ය වේගයකි. කාබන් පොහොසත් විශිෂ්ට වායුගෝලයක් මෙම ග්‍රහයේ වඩාත්ම විස්මයජනක ලක්ෂණය එහි වායුගෝල සංයුතියයි. JWST හි අධෝරක්ත (Infra-red) උපකරණ භාවිතයෙන් සිදු කළ අධ්‍යයනයකදී, මෙම ග්‍රහයේ වායුගෝලය කාබන් පොහොසත්, දැලි දුම් වැනි වලාකුළු වලින් යුක්ත බව හඳුනාගෙන ඇත. සාමාන්‍ය ග්‍රහවල දැකෙන හයිඩ්‍රජන් හෝ ජල වාෂ්ප පොහොසත් වායුගෝලයන්ට වෙනස්ව, මෙම ග්‍රහය “සූට්” (Soot) ලෙස හැඳින්වෙන කාබන් කණිකා වලින් සමන්විත වලාකුළු දරයි. මෙය පෙර කිසිදු ග්‍රහයක දක්නට නොලැබුණු අද්විතීය ව්‍යුහයකි. ග්‍රහයේ ගැඹුරේ දියමන්තිද? මෙම සොයාගැනීමේ වඩාත්ම විස්මයජනක අංගය වන්නේ, ග්‍රහයේ ගැඹුරු අභ්‍යන්තරයේ අති උච්ච පීඩනය හේතුවෙන්, කාබන් වලාකුළු ඝනවී දියමන්ති බවට පරිවර්තනය වී ඇති හැකියාවක් තිබිය හැකි බවට විද්‍යාඥයන් අනුමාන කිරීමයි. මෙය අපගේ සූර්ය මණ්ඩලයේ කිසිම තැනක නොදක්නට ලැබෙන දුර්ලභ රසායනික ක්‍රියාවලියක් වන අතර, ග්‍රහ නිර්මාණය පිළිබඳ අපගේ අවබෝධයට නව ප්‍රශ්න මතු කරයි. විද්‍යාඥයන්ගේ විස්මය මෙම පර්යේෂණයේ සම-කර්තෘවරයෙකු වන, කාර්නගී අර්ත් ඇන්ඩ් ප්ලැනට්ස් ලැබොරටරියට අයත් පීටර් ගාවෝ (Peter Gao), මෙම සොයාගැනීම “සම්පූර්ණයෙන්ම අපේක්ෂා නොකළ විස්මයක්” ලෙස විස්තර කර ඇත. මෙම ග්‍රහය කෙසේ බිහිවූයේද යන්න දැනටමත් විශාල රහසක් ලෙස පවතී. සාමාන්‍යයෙන්, පල්සාර් වටා ඇති ග්‍රහයන් තාරකාව සුපර්නෝවා ලෙස පිපිරීමෙන් පසුව පසුවටම බිහිවන “දෙවැනි පරම්පරාවේ” ග්‍රහයන් විය හැකි බවට තාරකා විද්‍යාඥයන් සිතති. නමුත් මෙම ග්‍රහයේ රසායනික සංයුතිය, එම සിദ്ധාන්තය සම්පූර්ණයෙන්ම පැහැදිලි නොකරයි. JWST හි අද්විතීය හැකියාව මෙම සොයාගැනීම JWST දුරදර්ශකය මඟින් පමණක් සාර්ථක වූ අධ්‍යයනයක් බව තාරකා විද්‍යාඥයන් අවධාරණය කරති. පෘථිවියෙන් සැතපුම් 10 ලක්ෂයක් පමණ දුරින් පිහිටි JWST හි අධෝරක්ත සංවේදීත්වය සහ එහි ආරක්ෂිත ශීත පරිසරය, මෙවැනි සුක්ෂ්ම වායුගෝලීය අධ්‍යයන පෘථිවියෙන් කරගත නොහැකි තරම් නිරවද්‍ය ලෙස සිදු කිරීමට ඉඩ සලසයි. භූමිස්ථ දුරදර්ශක මඟින් මෙම අධ්‍යයනය සිදු කිරීම සම්භවය නොමැති බව විශේෂයෙන් සඳහන් කළ යුතුය. ග්‍රහ විද්‍යාවේ සීමා පුළුල් කිරීම මෙම සොයාගැනීම, ග්‍රහයන් කෙසේ බිහිවෙතිද සහ කුමන අතිශය පරිසර තත්ත්වයන් තුළ ඒවා ජීවත්විය හැකිද යන්න පිළිබඳ අපගේ අවබෝධය තවදුරටත් පුළුල් කරයි. මේ දක්වා බාහිර ග්‍රහ (Exoplanets) 6,000 කට වැඩි සංඛ්‍යාවක් සොයාගෙන තිබුණද, PSR J2322-2650b වැනි අතිවිශේෂ සංයෝජනයක් — පල්සාර් කක්ෂය, ලෙමන් හැඩය, කාබන් පොහොසත් වායුගෝලය — මීට පෙර කිසිදු ග්‍රහයක එකවර දක්නට නොලැබුණි. අනාගත අධ්‍යයන තාරකා විද්‍යාඥයන් මෙම ග්‍රහයත්, මෙවැනි අනෙකුත් පල්සාර් ග්‍රහ පද්ධතිත් තවදුරටත් අධ්‍යයනය කිරීමට සැලසුම් කර ඇත. එමඟින්, අතිශය ගුරුත්වාකර්ෂණ පරිසරයන් තුළ ග්‍රහයන් කෙසේ නිර්මාණය වී වර්ධනය වෙතිද යන්න පිළිබඳ පැහැදිලි විද්‍යාත්මක විස්තරයක් ලබාගත හැකි වනු ඇතැයි විශ්වාස කෙරේ. නාසාගේ ඊළඟ පරම්පරාවේ දුරදර්ශක සහ උසස් පරිගණක ආකෘතිකරණ (computer modeling) ක්‍රම, මෙම රහස විසඳීමට උපකාරී වනු ඇතැයි අපේක්ෂා කෙරේ. නිගමනය ලෙමන් හැඩයෙන් පවතින මෙම අතිවිශේෂ ග්‍රහය, විශ්වයේ සීමා රහිත බහුමානත්වය නැවතත් අපට මතක් කර දෙයි. කාබන් වලාකුළු සහ සම්භාව්‍ය දියමන්ති හරයක් ඇති මේ විචිත්‍ර ලෝකය, විද්‍යා ලෝකයට නව ප්‍රශ්න සහ නව පර්යේෂණ මාර්ග විවර කර ඇත. JWST නිරන්තරයෙන් මෙවැනි විස්මයජනක සොයාගැනීම් එළිදක්වන අතර, විශ්වයේ රහස් එකින් එක අපට තේරුම් ගත හැකි වේ. NASA Science; ScienceDaily; The Astrophysical Journal Letters https://science.nasa.gov/missions/webb/nasas-webb-observes-exoplanet-whose-composition-defies-explanation/ https://sciencedaily.com/releases/2025/12/251227004146.htm