நාසාගේ රෝමන් අභ්‍යවකාශ දුරේක්ෂය

29 ආවණි 2026 නැසාගේ ඊළඟ පරම්පරාවේ අභ්‍යවකාශ නිරීක්ෂණ උපකරණය වන නෑන්සි ග්‍රේස් රෝමන් අභ්‍යවකාශ දුරදර්ශකය (Nancy Grace Roman Space Telescope), 2026 අගෝස්තු 30 දින පෙ.ව. 7:26ට (ඇමෙරිකානු නැගෙනහිර වේලාව) ෆ්ලොරීඩාවේ කෙනඩි අභ්‍යවකාශ මධ්‍යස්ථානයෙන් ස්පේස්එක්ස් ෆැල්කන් හෙවි රොකට්ටුවක් මඟින් අහසට යැවීමට නියමිතයි. වසර 16ක සැලසුම්කරණයකින් පසු, ඩොලර් බිලියන 4.3ක වටිනාකමින් යුත් මෙම දුරදර්ශකය අවසන් අදියරේ දියත් කිරීමේ සූදානමට පැමිණ ඇත. හබල්ට වඩා 100 ගුණයක් විශාල දෘශ්‍ය ක්ෂේත්‍රයක් රෝමන් දුරදර්ශකයේ ප්‍රධාන දර්පණය (Primary Mirror), හබල් අභ්‍යවකාශ දුරදර්ශකයේ දර්පණය සමඟ එකම ප්‍රමාණයේ 2.4 මීටර් (අඩි 7.9) පළලකින් යුක්ත වේ. නමුත් මෙහි විශේෂත්වය වන්නේ එහි 300.8 මෙගාපික්සල් ඉන්ෆ්‍රාරෙඩ් (Infrared) කැමරාව ලබාදෙන විශාල දෘශ්‍ය ක්ෂේත්‍රයයි. හබල්ට වඩා 100 ගුණයක් වැඩි අහස් ප්‍රදේශයක් එක් ඡායාරූපයකින්ම මෙය පටිගත කළ හැක. නැසා පරිපාලක ජැරඩ් අයිසැක්මන් පවසන පරිදි, රෝමන්ගේ නිරීක්ෂණ/ගණනකරණ හැකියාව හබල්ට වඩා 1,000 ගුණයක් වේගවත් වන අතර, හබල්ට වසර 2,000ක් ගතවන කාර්යයක් රෝමන්ට වසර එකකින් පමණ අවසන් කළ හැකි බවද ඔහු සඳහන් කර ඇත. ප්‍රධාන විද්‍යාත්මක ඉලක්ක රෝමන් දුරදර්ශකය ප්‍රධාන විද්‍යාත්මක ප්‍රහේලිකා තුනක් ගවේෂණය කිරීම සඳහා නිර්මාණය කර ඇත: 1. අඳුරු ශක්තිය සහ අඳුරු ද්‍රව්‍යය: විශ්වයේ විහිදීම පාලනය කරන අබිරහස් “අඳුරු ශක්තිය” (Dark Energy) පිළිබඳ අවබෝධය ගැඹුරු කිරීමට, බිලියන ගණනක ග්‍රහමාලා/ගැලැක්සි සමූහවලින් දත්ත රැස් කිරීමට නියමිතය. 2. විදේශීය ග්‍රහ (Exoplanets) හඳුනාගැනීම: තාරකා ආලෝකය අවහිර කරන “කොරෝනැග්‍රාෆ්” නමැති විශේෂ උපකරණයක් භාවිතා කර, අපගේ පාලකණ්ඨ (Milky Way) ග්‍රහමාලා තුළ ඇති ග්‍රහ පද්ධතිවල සංඛ්‍යාතික සංගණනයක් සිදු කරනු ඇත. 3. ඉන්ෆ්‍රාරෙඩ් තාරකා විද්‍යාව: විශාල පරිමාණ අහස් සංගණනයක් මඟින්, විද්‍යාඥයන් මෙතෙක් සෙවීමකට නොලක් වූ නව සොයාගැනීම් අනපේක්ෂිත ලෙස ලබාගැනීමට ඉඩ ඇතැයි නැසාගේ ජ්‍යේෂ්ඨ ව්‍යාපෘති විද්‍යාඥ ජූලි මැක්එනරි පවසා ඇත. ගමන් සැලසුම සහ අවසන් ඉලක්කය දියත් කළ පසු, රෝමන් දුරදර්ශකය පෘථිවියෙන් කිලෝමීටර් ලක්ෂ 15 (1.5 මිලියන කි.මී.) දුරින් පිහිටි සූර්ය–පෘථිවි ලාග්‍රාංජ් ලක්ෂ්‍ය L2 නමැති ස්ථාවර අභ්‍යවකාශ ස්ථානය වෙත ගමන් කරනු ඇත. මෙය දැනටමත් ජේම්ස් වෙබ් අභ්‍යවකාශ දුරදර්ශකය ක්‍රියාත්මක වන ඒම ප්‍රදේශයම වේ. දියත් කිරීමෙන් පසු මිනිත්තු 24ක් ඇතුළත රෝමන් එහි දෙවන අදියර රොකට් අංශයෙන් වෙන්වී, සූර්ය පැනල සහ සූර්ය-සෙවන ආවරණය විහිදීමට ආරම්භ කරනු ඇත. “හබල්ගේ මව”ගේ මතකය පිණිස නාමකරණය මෙම දුරදර්ශකය, නැසාගේ පළමු ප්‍රධාන තාරකා විද්‍යාඥවරිය වනත්, හබල් අභ්‍යවකාශ දුරදර්ශකය නිර්මාණය කිරීමට ප්‍රධාන දායකත්වයක් ලබාදුන් නෑන්සි ග්‍රේස් රෝමන්ගේ මතකය පිණිස නම් කර ඇත. “හබල්ගේ මව” (Mother of Hubble) ලෙස හැඳින්වෙන ඇයගේ දායකත්වය ගෞරව කිරීම සඳහා, නැසා මෙම නව දුරදර්ශකයට ඇයගේ නම ලබාදී ඇත. අවුරුදු පහක ප්‍රධාන මෙහෙයුම රෝමන් දුරදර්ශකය අවම වශයෙන් අවුරුදු පහක් ක්‍රියාත්මක වන ලෙස නිර්මාණය කර ඇත. මෙම කාල පරාසය තුළ, බිලියන ගණනක ගැලැක්සිවලින් ආලෝකය මැනීමෙන්, විශ්වයේ අඳුරු ශක්තිය, විදේශීය ග්‍රහ සහ ඉන්ෆ්‍රාරෙඩ් තාරකා විද්‍යාව යන ක්ෂේත්‍රවල මූලික ප්‍රශ්නවලට පිළිතුරු සොයා ගැනීමට මෙය උපකාරී වනු ඇතැයි අපේක්ෂා කෙරේ. Arivuppasi Media