අගෝස්තු 4: අද දින ස්විස් තොරතුරු

ස්විට්සර්ලන්තයේ විශාල නගර කිහිපයක, කාර්යාලයට යාම සඳහා සාමාන්‍ය ගමනාගමන ක්‍රමවලට වෙනුවට පිහිනීම තෝරාගැනීමට කිසි පිරිසක් ආරම්භ කර ඇත. මෙය “වෙනස් අදහසක් පමණක්” නොවෙයි; නගර කිහිපයක ගඟ/වැව ආශ්‍රිත ජීවන රටාව, උණුසුම් කාලවල නගරවාසීන් එළිමහන් ක්‍රියාකාරකම්වල නිරත වීමේ පුරුද්ද, හා කුඩා දුරකට ඉක්මනින් ගමන් කිරීමට ඇති කැමැත්ත යන කරුණු එකට ගැළපී ඇති ප්‍රකාශයක් ලෙස ද දැක්විය හැක. නගර තුළ හොඳින් නඩත්තු කරනු ලබන පොදු ජල පරිසර (පොදු පිහිනුම් ප්‍රදේශ, නගර ගඟවල කොටස්, වැව් තීර) තිබීම නිසා, පිහිනුම් මඟින් ගමන් කිරීම කිසි අයට ප්‍රායෝගික ලෙස පෙනෙයි. නමුත් මෙහි ප්‍රධාන අංගය ආරක්ෂාවයි. පොදු ජල පරිසරවල ආරක්ෂක නීති, විශේෂිත පිහිනුම් මාර්ග, වේලාවන්ට සීමා වැනි ක්‍රියාමාර්ග තිබෙන නිසා, උනන්දුවක් ඇති අය ගමන් කිරීමට පෙර එම ස්ථානයට අදාළ මාර්ගෝපදේශ හොඳින් දැනගැනීම අවශ්‍යය. එකම නගරයක වුවද ගඟ/වැව ප්‍රදේශ අනුව ජල ධාරා ගලායාම, ගැඹුර, ඇතුල්වීම/පිටවීමේ ස්ථාන (entry/exit points), නෞකා/බෝට්ටු ගමනාගමනය, හෝ දිය ඇල්ල/බාධක වැනි අවදානම් වෙනස් විය හැක. එබැවින් “කොතැනින් බැසිය යුතුද, කොතැනින් පිටවිය යුතුද, කුමන වේලාවන්හි අවසර/නිර්දේශ තිබේද” යන්න පැහැදිලිවම දැනගෙන යා යුතුය. අවසර නොමැති ප්‍රදේශවල ජලයට බැසීම හෝ සමූහයෙන් ගමන් කිරීම අවදානම වැඩි කළ හැක. විශේෂයෙන් සමූහයෙන් යන විට එකිනෙකා ගැන අවධානයෙන් සිටින මානසිකත්වයක් ඇතිවෙයි ලෙස පෙනුවත්, අනිත් අතට මාර්ගය වැරදීම, ජලයේ බාධා ඇතිවීම, පිටවීමේ ස්ථානවල තදබදය වැනි හේතු නිසා ආපදා අවදානම වැඩි විය හැකි තත්වද ඇතිවිය හැක. ## නගර ගමනාගමනයේ “ජල මාර්ගය” තෝරාගැනීමේ අර්ථය පිහිනමින් කාර්යාලයට යාම කියන රීතිය, ස්විස් නගරවල “විකල්ප ගමනාගමනය” (පයින් යාම, සයිකලය, පොදු ප්‍රවාහනය) පිළිබඳ විශාල සංවාදයකින් එක්කොට බැලේ. පිහිනීම හැමෝටම සුදුසු නැත; නමුත් කිහිප දෙනෙක් එය ශාරීරික ව්‍යායාම + ගමනාගමනය යන දෙමූලික භාවිතයක් ලෙස දකින හැක. මෙයින් පුද්ගල මට්ටමින් ශරීර චලනය වැඩිවීම, මානසික ආතතිය අඩු කිරීමට උදවු වීම වැනි ප්‍රතිලාභ කතා කළ හැක. ඒ සමගම මෙය “සාමාන්‍ය නිර්දේශයක්” ලෙස සලකා බැලිය නොහැක; පිහිනුම් හැකියාව, සෞඛ්‍ය තත්ත්වය, ජල පරිසරයේ ස්වභාවය, ස්ථානයේ නියාමන නීති වැනි සියල්ල තීරණාත්මක වේ. ## ස්විස් තැපැල් බස් (PostBus): කඳුකර ප්‍රදේශ සම්බන්ධ කරන ජාලය ස්විස් තැපැල් බස් (PostBus) සේවාව රටේ බොහෝ කඳුකර ප්‍රදේශ, නිම්න සහ කුඩා ගම් සම්බන්ධ කරන සංකේතාත්මක සේවාවක් වේ. ස්විට්සර්ලන්තයේ භූගෝලීය ව්‍යුහය බහුලව කඳු/නිම්න වලින් සමන්විත බැවින්, දුම්රිය ජාලය සියලු ප්‍රදේශ සෘජුවම සම්බන්ධ නොකරන අවස්ථා තිබිය හැක. එවැනි තත්ත්වයන්හි PostBus සේවාව “අවසන් මයිල” සම්බන්ධකයක් ලෙසත්, සංචාරකයන්ටත් දේශීය ජනතාවටත් අත්‍යවශ්‍ය සේවාවක් ලෙසත් ක්‍රියා කරයි. ටිකට් ගන්නා ක්‍රම, මාර්ග සැලසුම් කිරීම, කාලීන (seasonal) වෙනස්කම් නිසා සේවා වේලාවන්හි වෙනස්කම් වැනි කරුණු අවධානයට ගත්තොත් ගමන් කිරීම පහසු වේ. කඳුකර ප්‍රදේශවල බොහෝ මාර්ග සීසන් අනුව (ගිම්හාන/ශීත) සේවා වේලාවන් හෝ සේවා දින වෙනස් විය හැක. සමහර ස්ථානවල ශීත කාලයේ හිම හෝ කාලගුණය හේතුවෙන් සේවාව අඩුවිය හැක; ගිම්හානයේ පදික මාර්ග/කඳු සංචාර වැඩිවීම නිසා අමතර සේවාව අවශ්‍ය විය හැක. සංචාරකයන් වැඩිවන කාලවලදී කලින් වෙන්කරගැනීම (reservation) හෝ වේලාව තෝරාගැනීම ප්‍රයෝජනවත් වේ. මෙය විශේෂයෙන් අඩු ධාරිතාව ඇති මාර්ග හෝ ජනප්‍රිය දර්ශනීය ස්ථාන වෙත යන බස් වලට අදාළ වේ. සැලසුම් කිරීමේදී “බැසෙන නැවතුම–ඊළඟ සම්බන්ධතාව–ආපසු යන වේලාව” වැනි දේ ගණනය කිරීම ගමන පීඩනයකින් තොරව සැලසුම් කිරීමට උදව් කරයි. ## ඉහළ ආදායම් ලබන ජනතාව වාසය කරන ප්‍රදේශ: දත්ත භාවිතයත් අවවාදයත් ඉහළ ආදායම් ලබන ජනතාව වැඩිපුර වාසය කරන ප්‍රදේශ සම්බන්ධ තොරතුරු ප්‍රකාශයට පත් කර ඇත. මෙවැනි තොරතුරු මහජනතාවට විවිධ හේතු සඳහා උනන්දුවක් ඇති කළ හැක: රැකියා/ව්‍යාපාර මධ්‍යස්ථාන කොහෙද එකතු වෙන්නේද, කුමන ප්‍රදේශවල නිවාස වෙළඳපොළ පීඩනය වැඩියිද, කොහෙද නගර පහසුකම් විස්තාර වී තිබේද වැනි ප්‍රශ්නවලට මෙය සංකේතයක් ලබාදිය හැක. වැටුප්, බදු ක්‍රමය, නිවාස කුලිය/මිල, ගමනාගමන පහසුකම් වැනි සාධක ප්‍රදේශයක ආදායම් රටාව තීරණය කරයි. උදාහරණයක් ලෙස, එකම වැටුප් මට්ටමක් තිබුණත් බදු ක්‍රම වෙනස් වන ස්ථානවල “අතට ලැබෙන ආදායම” වෙනස් විය හැක; හෝ හොඳ ගමනාගමන සම්බන්ධතා ඇති ස්ථානවලින් රැකියා මධ්‍යස්ථාන පහසුවෙන් ළඟා කරගත හැකි නිසා කිසි පිරිසක් ඒ ප්‍රදේශ තෝරාගැනිය හැක. මෙය නව නවාස තේරීමක සිටින අය සඳහා සසඳන දෘෂ්ටියක් දිය හැකි නමුත් ජීවන වියදම්ද එකවරම ඇගයිය යුතුය. ඉහළ ආදායම් වැඩිපුර දැකිය හැකි ප්‍රදේශවල නිවාස කුලිය/මිල, දෛනික සේවා වියදම්, දරුවන්ගේ අධ්‍යාපන/රැකවරණ වියදම් වැනි දේත් සාමාන්‍යයෙන් වැඩි විය හැක. එබැවින් “ආදායම” යන එක කෝණයකින් පමණක් ජීවන තත්ත්වය තීරණය කිරීම සම්පූර්ණ පින්තූරයක් ලබා නොදෙයි. ## ස්විස් ඉතිහාස සටහනක්: ලික්ටෙන්ස්ටයින්ට අහම්බෙන් පහර දුන් අවස්ථා තුනක් ස්විස් ඉතිහාසයේ රසවත් සටහනක් ලෙස, ලික්ටෙන්ස්ටයින්ට ස්විස් හමුදාව අහම්බෙන් අවස්ථා තුනකදී පහර දුන් බව වාර්තා වල දක්නට ලැබේ. සීමා අවබෝධයේ දෝෂ, මාර්ග/දිශානතියේ ගැටලු වැනි හේතු නිසා වූ මෙම සිද්ධීන් අද ඉතිහාස පාඩමක් ලෙස කතා කරයි. සීමා ප්‍රදේශවල මාර්ග පැහැදිලි නොවීම, භූමි සැලසුම, සන්නිවේදනය/ක්‍රියාමාර්ග එකඟතාව (coordination) වැනි දේ දුර්වල වුවහොත් කොපමණ අනපේක්ෂිත සිද්ධීන් සිදුවිය හැකිද යන්න මෙය මතක් කර දෙයි. ඒ සමගම, ඉතිහාස සිද්ධීන් අද ආරක්ෂක ක්‍රියාමාර්ග සැලසීමේදී “මොනවා වළක්වා ගත යුතුද” යන පාඩම්ද සපයයි. ## ගිම්හාන සංචාරක තදබදය: දේශීය පරිසරය–වගකීම–තිරසාරභාවය මෙම ගිම්හානයේ කඳුකර ප්‍රදේශ සංචාරකයන්ගෙන් පිරී තිබේ; මාර්ග, වැව් තීර, දර්ශනීය නැරඹුම් ස්ථාන සියල්ලේම තදබදය වැඩිය. මෙය ස්විට්සර්ලන්තයේ ස්වභාවික සුන්දරත්වය සහ පදික ගමන්/කඳු සංචාර සංස්කෘතිය යන දෙකේ අඛණ්ඩ ආකර්ෂණය දක්වයි. නමුත් තදබදය වැඩි වූ විට මාර්ග හානි වීම, කසළ කළමනාකරණ අභියෝග, නිශ්ශබ්ද/වනජීවී ප්‍රදේශවල බාධා, පාකින්ග්/පොදු ප්‍රවාහන පීඩනය වැනි ගැටලු මතුවිය හැක. දේශීය පරිසරය රැකගැනීම සඳහා කසළ ආපසු රැගෙන යාම, නිශ්ශබ්ද ප්‍රදේශ ගෞරවයෙන් සැලකීම වැනි වගකීමක් සහිත හැසිරීම අත්‍යවශ්‍යය. “Leave no trace” (ලිහිල් ලකුණක්වත් ඉතිරි නොකර ආපසු යාම) යන දෘෂ්ටියේ, ආහාර පැකට්, ප්ලාස්ටික්, දුම්වැටි අපද්‍රව්‍ය වැනි දේ වහාම ඉවත් කිරීම; සලකුණු කළ මාර්ග පමණක් භාවිතා කිරීම; තදබද වැඩි ස්ථානවල ශබ්දය අඩු කර ගමන් කිරීම; විශේෂිත ප්‍රදේශවල පනවා ඇති සීමාවන් අනුගමනය කිරීම වැනි කටයුතු සංචාරක බලපෑම අඩු කිරීමට උදව් කරයි. පුද්ගල හැසිරීම කුඩා ලෙස පෙනුණත්, තදබද වැඩි කාලයක එම හැසිරීම විශාල පිරිසක් විසින් එකම ආකාරයෙන් සිදුවූ විට එහි බලපෑම මහත් ලෙස වර්ධනය වීම මෙහි සලකා බැලිය යුතු කරුණයි. ## අද මිල තොරතුරු සහ කුඩා විද්‍යා සටහනක් අද රන් මිල: කැරට් 24 ග්‍රෑමයකට 105.56 CHF; කැරට් 22 ග්‍රෑමයකට 96.77 CHF. ආභරණ මිලදී ගැනීම්/ආයෝජන තීරණවලදී රන් මිල සංකේතයක් ලෙස බැලෙන බැවින්, දෛනික මිල වෙනස්කම් නිරීක්ෂණය කරන පුරුද්ද කිසි දෙනෙකුට ඇත. නමුත් රන් මිලදී ගන්නා විට වැඩ වැටුප්/ශ්‍රම ගාස්තු, නිෂ්පාදන ගාස්තු, නැවත විකිණීමේ නීති වැනි දේ රටෙන් රටට/කඩෙන් කඩට වෙනස් විය හැකි බව මතක තබාගත යුතුය. දෙමළ දිනය: ආඩි (5106). ඔබ දන්නවාද? අභ්‍යවකාශයේ ගුරුත්වාකර්ෂණ බලය අඩු නිසා අභ්‍යවකාශගාමීන් අඬන විට කඳුළු බිඳු පහලට වැටෙන්නේ නැතිව මුහුණ මතම පාවෙයි. මෙය අඩු ගුරුත්වාකර්ෂණ පරිසරයක ද්‍රවයන් හැසිරෙන ආකාරය (ද්‍රවයේ පෘෂ්ඨ තානබල වැනි) පෘථිවියේ සිට වෙනස් වීම සඳහා සරල උදාහරණයක් ලෙසද දැක්විය හැක.